Achtergrond

Rietveld gewaardeerd

De coöperatieve onderneming De Ploeg liet aanvankelijk zijn stoffen onder meer weven bij Stork Seahorse in Hengelo. In 1956 besloten ze tot de bouw van een eigen weverij. Bureau Beltman, dat de Hengelose weverij had ontworpen, werd voor een identieke constructie gevraagd. Als architect werd Gerrit Rietveld aan hen toegevoegd. De combinatie van de standaard-oplossing van Beltman met het maatwerk van Rietveld levert een intrigerend geheel op.

Gepubliceerd08-08-2017

Bijzondere dakconstructie
Kern van de constructie is een sheddakencomplex met betonnen schaaldaken. Dat was in verband met brandpreventie een sterke verbetering ten opzichte van de fabrieken met gietijzeren kolommen en houten sheddaken. Vóór de oorlog rustte op de nieuwe constructie een patent van een Duitse firma. Door de oorlog vervielen de Duitse patenten en zo kwamen de eerste betonnen sheddaken in 1948 bij Vredestein in Enschede en in 1951 bij Bussink’s koekfabriek in Deventer. Daar was het Deventer bureau Postma de architect. Beltman volgde in 1951 met een spoelerij voor Ten Cate in Almelo en de badhanddoekenfabriek in Hengelo. Deze Overijsselse bureaus bleven de experts.

Kenmerkende gevel
De architectuur van de fabrieken wordt aan de binnenkant volledig door de constructie bepaald. Maar de buitenkant is telkens minimaal vorm gegeven: een bakstenen regenjas volstaat. Rietveld deed dat anders. Aan de tuinzijde van de fabriek in Bergeijk maakte hij één grote glasgevel (145 m. lang) en de kopgevels voorzag hij van stucwerkwanden. Aan de goed zichtbare westgevel zette hij de kopgevel in elke travee scheef en voegde daar een lang venster toe. Zo ontstond een kenmerkende zaagtandgevel, die hij bovendien van een simpel maar effectief lijnenspel voorzag. Welgemikte kleurpatronen op de deuren deden de rest. Zo vervolmaakte Rietveld met groot succes de kernconstructie van Beltman.


Weverij de Ploeg in aanbouw 

Innovatief interieur
Ook in het interieur zijn in Bergeijk innovaties van de Utrechtse architect te vinden. Zo scheidt een geluiddichte wand de laboratoria van de weverij. In de spouw van die wand gebruikte Rietveld op maat gesneden stroken van geluiddempende zachtboard plafondplaten. Slim, goedkoop en effectief.

Uniek fabrieksgebouw
In Bergeijk hebben ze dus geen primeur met hun schaaldaken in beton, maar wel een volstrekt uniek fabrieksgebouw door de ingrepen die Rietveld deed in een standaard-fabrieksontwerp. Hergebruik van dit complex is voorzien met culturele functies, zoals een theaterzaal.


Luchtfoto weverij De Ploeg in aanbouw

Auteur

Mascha van Damme

Mascha van Damme

architectuurhistoricus

Stuur een bericht

Contact

Stuur een bericht en
u ontvangt zo snel mogelijk een reactie.