Actueel

Het station dat Zwolle verdient

De Veluwse bossen, de IJssel omringd door weilanden en landschapspark Het Engelse werk: dat is wat je ziet als je station Zwolle binnenkomt vanuit Amersfoort en Amsterdam. En straks staan er ook bomen op het busplatform en komt er een groen stationsplein aan de centrumkant. Het groenste station van Nederland staat binnenkort in Zwolle.

Gepubliceerd07-02-2019
ThemaAantrekkelijke steden

Een station dat past bij de entree van Zwolle. Dat komt er mede dankzij de inzet van stedenbouwkundige Henk Snel - al vijfentwintig jaar betrokken bij de ontwikkeling van de stad en de laatste jaren vooral bij de spoorontwikkeling.

Hoe kom je een stad binnen? Henk Snel stelt zich die vraag iedere keer als hij waar ook, met de trein arriveert. “In Amsterdam is dat via een ‘kathedraal’, in Arnhem via een ‘ijsschots’, in Utrecht via het ‘souterrain’, in Rotterdam via architectuur. Stations zijn altijd van die macho-omgevingen. Je ziet ijzer, staal en hardheid. Een station is nooit ‘zacht’ of ‘lief’.” Snel stelde zich ten doel het bij Zwolle anders te doen. Een station met een fijne sfeer en veel groen. “Ik wilde bomen hebben op het busplatform! Zodat je, als je op het treinplatform staat, altijd groen ziet.”

“Veel groen is ook goed voor de klimaatadaptatie. Want met mooi weer warmt een station snel op; een hitte-eiland. En dat is gelukt. Het plein aan de noordzijde wordt een groen plein. Daar ligt nog wel een wateropgave. Hier zijn 19e eeuwse wijken waar vroeger waterlopen waren die gedempt zijn. Bij hevige regenval, zijn hier problemen te verwachten. We onderzoeken hoe het water geïnfiltreerd en afgevoerd kan worden.”

Veel stations maakten de afgelopen jaren een grote transformatie door. Zwolle komt relatief laat. Wie dagelijks via treinstation Zwolle reisde, kent de situatie. Een stationsplein waar de chaos van bussen en overstekende voetgangers door de dagelijkse inzet van verkeersbegeleiders beheerst moet worden. En meer verkeersbewegingen door de aanleg van de Hanzelijn. Snel: “Het was duidelijk dat er iets moest gebeuren. Maar wat moesten we met de bussen doen? Een van de belangrijkste beslissingen in de ontwikkelingen rond het spoorzonegebied is geweest om de bussen naar de zuidzijde van het station te brengen. Daarbij maken we een langgerekt busplatform dat meedoet in de systematiek van de treinplatforms. Binnenkort hebben we één logistiek systeem. Gevolg is wel geweest dat we ook moesten voorzien in een busbrug.” Half februari wordt het nieuwe busstation in gebruik genomen.

“Een verschil met andere plaatsen in Nederland is dat Zwolle maar één station heeft en een echte fietsstad is. Dat betekent ondermeer dat we moeten voorzien in 12.000 plekken voor fietsen. We hebben ervoor gekozen om een kelder te maken onder het plein aan de noordzijde voor 5500 fietsen. Met de bestaande fietsenstalling kunnen over een paar jaar 7300 fietsen gestald worden. En we staan nog voor de opgave om er aan de zuidzijde een flink aantal kwijt te raken.” 

“Ook willen we de noord- en zuidzijde van het station beter met elkaar verbinden. Een flinke stap is al de zeer ruime en brede perrontunnel. Maar daar moeten mensen doorheen via poortjes. Ontwikkelaars hebben zeker belangstelling om te participeren in de ontwikkeling, maar niet zonder een openbare verbinding tussen noord en zuid. Dat was een van de redenen om de passerelle (een loopbrug over het station heen) zo snel mogelijk te gaan realiseren. Ook werken we aan de fysieke entree van het station. Waar nu de strook met tijdelijke winkels staat, komen andere voorzieningen en een overkapping.”

Het station als batterij
De ontwikkeling van station Zwolle is middenin de crisis ingezet. Het is een samenwerking van vier partijen – NS, ProRail, provincie Overijssel en gemeente Zwolle, de laatste twee partijen hebben fors bij gedragen: 100 miljoen. Reden waarom er ook een maatschappelijke doelstelling is gesteld. “Al die investeringen moeten maatschappelijk gaan renderen door gebiedsontwikkeling. Ik zie het station als een batterij die dit gebied moet gaan aanjagen”, zegt Henk Snel. Het transformeren van het Hanzeland - het gebied waar het station deel van uitmaakt – moet een mix aan programma’s opleveren. “Ik heb weleens uitgerekend wat er nog bijgebouwd zou kunnen worden. Dan ga je al snel richting 300.000 m2. En dan heb ik het nog niet eens over de transformatie van bestaand vastgoed. Dit is de grootste herontwikkelingslocatie van noordoost Nederland. Hier kun je nog 1200 woningen aan toevoegen. In de crisis gingen de boekwaarden van de kantoren omlaag, daardoor konden er woningen in komen. Ik zou heel graag de nieuwe maakindustrie hier willen hebben. Dat begint nu ook met Perron038, waar de robotica industrie een plek krijgt. Een kiem waar onderwijs, overheid, ondernemers en onderzoek bij elkaar komen. Mijn zorg is nu dat je zo’n gebied niet op slot zet. Dat het echt kan door transformeren. Het begin is er. De contouren beginnen
zich nu af te tekenen.”

Verbinding met de stad
“Als die bussen aan de noordzijde weg zijn, wordt het stil. Dat zal voor iedereen een eye opener zijn. Opeens heb je stadsruimte. Het oude stationsgebouw willen we programmeren als gebouw van de stad. Een kamer van de stad. Gooitske Zijlstra van Stadsmakers ontwikkelt de Wachtverzachter: een concept waar ruimte is voor verblijven en werken. In de tussentijd zijn we bezig met reuring organiseren op de korte termijn – het gevaar bestaat anders dat je jaren verzandt in plannen maken voordat we dingen doen. Tijdelijke dingen, placemaking. Er moet van alles gebeuren. Daar hebben we een collega opdracht voor gegeven en gezegd: doe van alles en biedt pas na afloop je excuses aan. Zwolle is een zich ontwikkelende stad. Een stad van betrokken burgers waar het begint te bruisen. We hadden hier het Kattegatfestival, een openluchtbioscoop, een graffiti wall en er komt een tijdelijke stationskap van 20 x 7 meter, bewerkt door Zwolse kunstenaars. Dit is een plek waar je mag experimenteren. In mijn optiek is het station niet zozeer een gebouw maar een aaneenschakeling van openbare ruimtes die ontmoeting en interactie faciliteert. Met onze veranderende economie en voortschrijdende digitalisering wordt het belang van de openbare ruimte steeds groter.”

Voegt deze ontwikkeling een nieuw hoofdstuk toe aan Zwolle toe? Als het aan Henk Snel ligt wel. “De groei van Zwolle is voor de stad een kans om zich fundamenteel verder te ontwikkelen. Misschien is het de laatste keer dat dat nog kan. Een interessant, boeiend hoofdstuk wordt dat.”

Dit artikel staat ook in #Over, ons magazine over de toekomst, het heden en verleden van onze leefomgeving. U kunt ons gehele magazine hier online lezen. Wilt u graag een exemplaar ontvangen via de post? Mail dan uw gegevens naar redactie@hetoversticht.nl

Auteur

Marnix Scholman

Marnix Scholman

stedenbouwkundige

Stuur een bericht

Contact

Stuur een bericht en
u ontvangt zo snel mogelijk een reactie.

Wij gebruiken uw gegevens enkel om uw bericht te beantwoorden en niet voor andere doeleinden. Lees meer in onze privacyverklaring.