Actueel

Van A naar Beleving

Je kent het wel, die nieuwe rondweg rond het dorp of die nieuwe provinciale weg parallel aan de oude straatweg. Die nieuwe weg is een stuk sneller dan de oude route. Het duurt dan ook niet lang of de route is onderdeel geworden van je dagelijks systeem.

Gepubliceerd18-03-2019

Het nieuwe asfalt zoeft lekker weg onder de wielen, maar toch knaagt er iets. De oriëntatiepunten zijn anders, het profiel is anders, de snelheid waarmee je je door het landschap verplaatst ligt zo’n 20 km/u hoger. Waar je voorheen nog wel eens een paar tellen naar rechts keek om de zon op te zien komen achter dat mooie landgoed, houd je nu goed de handen aan het stuur om niet uit de bocht te vliegen. Je blik is vooral naar voren gericht. Binnen de lijntjes blijven!

De manier waarop wij ons door onze leefomgeving verplaatsen, heeft invloed op hoe we deze leefomgeving waarnemen en waarderen. Het is dan ook niet raar dat mensen met plezier autorijden en een gevoel van vrijheid ervaren. Wij mensen geven betekenis aan dat wat we om ons heen waarnemen. Als er een nieuwe weg gerealiseerd wordt, heeft dit direct gevolgen voor bestaande landschappelijke waarden. De weerstand bij de aanleg van wegen is dan ook vaak groot. Het is daarom belangrijk om wegen goed landschappelijk in te passen om zo min mogelijk afbreuk te doen aan bestaande waarden. Aan de andere kant voegt een nieuwe weg ook wat toe, namelijk een nieuwe manier om onze leefomgeving waar te nemen en te waarderen. Het routeontwerp kan dus een kans zijn om nieuwe betekenis te geven aan onze leefomgeving.

Maar waar moeten we dan rekening mee houden? Allereerst is het van belang te realiseren dat we  betekenis geven aan dat wat we waarnemen. Dat wat we beleven vanuit de auto wordt beïnvloed door een aantal factoren. Daarbij bepalen de route en de rijrichting de volgorde en het ritme van specifieke elementen. Vervolgens heeft de snelheid invloed op de hoeveelheid informatie die we uit de omgeving kunnen opnemen. Dit beïnvloedt tegelijkertijd het zichtveld: Hoe sneller we rijden hoe nauwer het zichtveld is.

Hoe hoger de snelheid, hoe beeldbepalender elementen zijn die in het verlengde van de rijrichting waarneembaar zijn. Dat wat aan de randen van het zichtveld  waarneembaar is, komt over als een waas. Maar wat als we onze blik afwenden van de weg, links of rechts van de rijrichting? In dat geval verandert het zichtveld en komt de focus te liggen op elementen die over het algemeen constant waarneembaar zijn.

Bijvoorbeeld een kerktoren of een windmolen. Het is wetenschappelijk aangetoond dat onze blik getrokken wordt naar elementen die plotseling in beeld komen.

Ten slotte treden er kinetische effecten op die invloed hebben op de waarneming en beeldvorming van de omgeving. Deze effecten ontstaan bij een relatieve verplaatsing ten opzichte van de omgeving. Dit zorgt ervoor  dat de elementen lijken te vervormen. Ze worden groter en bewegen door het beeld. Naar mate de route bochtiger wordt, zijn deze kinetische effecten groter. Dit maakt het rijden dynamischer en over het algemeen ‘leuker’. Daarom zou de beleving van een autorit meer aandacht moeten krijgen, want het voegt waarde toe aan je tijd in de auto. Bovendien is dit van belang voor heel veel visitekaartjes van steden en streken die aantrekkelijk willen zijn voor bewoners én bezoekers. En als we straks het stuur uit handen geven aan de techniek van de zelfsturende auto, dan hebben we meer tijd om om ons heen te kijken. Hoe dat ook gaat: om je heen kijken, is altijd beter dan naar je smartphone staren. Zeker onderweg!

Ruben Rodenburg

Dit artikel staat ook in #Over, ons magazine over de toekomst, het heden en verleden van onze leefomgeving. U kunt ons gehele magazine hier online lezen. Wilt u graag een exemplaar ontvangen via de post? Mail dan uw gegevens naar redactie@hetoversticht.nl.

Auteur

Marnix Scholman

Marnix Scholman

stedenbouwkundige

Stuur een bericht

Contact

Stuur een bericht en
u ontvangt zo snel mogelijk een reactie.

Wij gebruiken uw gegevens enkel om uw bericht te beantwoorden en niet voor andere doeleinden. Lees meer in onze privacyverklaring.

Delen

Deel dit item met iemand anders.


Wij gebruiken uw gegevens enkel om uw bericht te beantwoorden en niet voor andere doeleinden. Lees meer in onze privacyverklaring.