Actueel

Een nieuw gebouw, daar gaat heel wat aan vooraf

Te massief, te hoog, te duur, te modern. Aan het ontwerpen en de realisatie van grootschalige projecten gaan vaak verhitte discussies vooraf. 

Gepubliceerd02-12-2019
ThemaPlanontwikkeling en welstand

Vaak rijzen dan vragen en opmerkingen als: “Past dit gebouw hier?”, “Waar was de welstandscommissie?” of “Toch fijn dat er een stadsbouwmeester is”. Als alle hobbels genomen zijn en er een zorgvuldig proces heeft plaatsgevonden van plan tot realisatie, zijn vaak jaren verstreken, maar zijn de resultaten er ook vaak naar. Denk aan beeldbepalende voorbeelden als de vernieuwbouw van Kulturhus De Trefkoele in Dalfsen (Spring Architecten en MoederscheimMoonen Architects), of het inmiddels niet meer weg te denken Stadhuiskwartier in Deventer (Neutelings Riedijk Architecten).  

Ruimtelijke ordening 
Wat is een geschikte plek voor een nieuw gemeentehuis, zorgcentrum of dorpshuis? Of andersom redenerend: welke functies passen in een nieuw vrijkomend gebied? De basis voor een nieuwe ontwikkeling wordt gelegd in een centrumvisie of structuurvisie, later vertaald in een bestemmingsplan. De start ligt al daarvóór; namelijk bij het opstellen van een visie voor een gebied. Iedere ontwikkeling begint met een waslijst aan vragen. Wat zijn passende functies voor deze locatie, welke kernkwaliteiten zijn er in dit gebied? Is er genoeg ruimte voor parkeren? Is een goede verkeersafwikkeling mogelijk rond het te bouwen project? 

Uiteindelijk wordt in een bestemmingsplan vastgelegd welke functies op welke plek mogelijk zijn, evenals aspecten als bouwhoogtes en dergelijke. Daarnaast wordt er bepaald welke esthetische uitgangspunten er voor de specifieke locatie van toepassing zijn. Vaak gevolgd door een beeldkwaliteitsplan waar locatie-specifieke wensen voor het aanzien van een gebouw gelden. In toenemende mate worden ook belanghebbenden betrokken bij de totstandkoming van het beleid. Een goed participatieproces voorkomt grote verrassingen voor omwonenden en andere partijen die een belang bij de voorgenomen ontwikkeling hebben, zoals ondernemers.   

Europese aanbesteding 
Bij projecten van een forse omvang (financieel) is er vrijwel altijd sprake van een Europese aanbesteding. Daar komt een selectieproces bij kijken van architect, aannemer of een combinatie van partijen. De uiterlijke kenmerken, de ruimtelijke kwaliteit, kunnen onderdeel zijn van de beoordelingsaspecten van de selectie, net als de prijs, de duurzaamheidseisen etc. Wint het fraaiste of goedkoopste voorstel? De onderdelen waarop een partij kan scoren, hebben veel invloed op het eindresultaat. Daarbij is het soms raadzaam om alleen de ontwerpende partij te selecteren op basis van andere gerealiseerde projecten, in plaats van te vragen om een kant en klaar ontwerp. Want in het vervolgproces blijkt vaak dat de vele wensen van de eindgebruiker(s) nog veel invloed hebben op het definitieve ontwerp.  

Van prijsvraag tot eindresultaat 
Vaak kiezen gemeentes bij grote projecten voor een begeleidingsgroep. Dit kan in diverse vormen. Een kwaliteitsteam is vaak een succesvolle oplossing. Dat is een interdisciplinaire groep, die het proces van ontwerpen tot aan het vergunningentraject bewaakt. In dit proces worden afwegingen gemaakt tussen praktische en esthetische aspecten. Soms is hier een vertegenwoordiger vanuit ‘welstand’ al in het voortraject aanwezig om de processtappen goed te kunnen volgen. Zo wordt gegarandeerd dat de plannen binnen de uitgangspunten voor beeldkwaliteit passen. Uiteindelijk zal een onafhankelijke welstandscommissie of stadsbouwmeester er, alvorens er een vergunning wordt afgegeven, altijd nog een eindoordeel over vellen. Met de bevoegdheid om los van alle praktische of financiële omstandigheden bouwwerken op hun relatie met de omgeving te beoordelen.  

Van voorbereiding tot uitvoering: soms duurt het 10 of zelfs 20 jaar voor een groot gebouw er staat. Maar royaal de tijd nemen kan lonen. Partijen die durven te investeren in een zorgvuldig proces van beleid, selectie en begeleiding halen zichtbaar vaak betere resultaten. En daar is het tenslotte om te doen.  

Auteur

Rik Onderdelinden

Rik Onderdelinden

programmaleider Omgevingskwaliteit

Stuur een bericht

Contact

Stuur een bericht en
u ontvangt zo snel mogelijk een reactie.

Wij gebruiken jouw gegevens enkel om jouw bericht te beantwoorden en niet voor andere doeleinden. Lees meer in onze privacyverklaring.

Delen

Deel dit item met iemand anders.


Wij gebruiken jouw gegevens enkel om jouw bericht te beantwoorden en niet voor andere doeleinden. Lees meer in onze privacyverklaring.