Actueel

Duurzame wooninitiatieven in opmars

Steeds meer woningen hebben een duurzaam karakter. In magazine #Over een aantal bijzondere voorbeelden: aardehuizen, nieuwe koloniewoningen, een off grid woning en tiny houses. 

Gepubliceerd02-01-2020

Zelfvoorzienend wonen in hergebruikt materiaal.
Langs het spoor in Olst staat tegen een aarden wal een kleine nederzetting,waarvan de huizen uitkijken over de akkers. Het zijn zelfvoorzienende ‘aardewoningen’, die tussen 2013 en 2015 zijn gebouwd op initiatief van Aardehuis Oost-Nederland. Deze  bewonersvereniging liet zich inspireren door het Amerikaanse ‘Earthship’ principe, gekenmerkt door radicaal hergebruik van materialen. Architectenbureau Orio ‘vertaalde’ de principes naar de Nederlandse situatie, daarbij rekening houdend met neerslag, jaartemperatuur en ondergrond. Strobalen, leem, hout, autobanden en ander ‘afval’ zijn samen met – waar mogelijk – lokale materialen gebruikt. IJsselzand bijvoorbeeld, fungeert als warmtebuffer en is verwerkt in de fundering. Grote glaswanden op het zuiden vangen veel zonnewarmte op, in combinatie met zonnepanelen. Gezuiverd grondwater wordt gebruikt als drinkwater. Iedere woning heeft een composttoilet. Een helofytenfilter bestaande uit zand met rietplanten, zuivert grijs afvalwater. 

Nieuwe woningen gebouwd op oude idealen.
Oud-militair en minister van Staat Johannes van den Bosch bedacht een methode waarmee hij twee vliegen in één klap sloeg. Hij bood armen onderdak en werk én het land werd tegelijkertijd ontgind voor landbouw. Zijn gedachtegoed herleeft deels door de bouw van nieuwe koloniewoningen in de voormalige landbouwkoloniën Wilhelminaoord en Frederiksoord. Opdrachtgever is de stichting Maatschappij van Weldadigheid, die landschap en karakteristieke lintbebouwing wil behouden en herstellen. Ditmaal zonder de stichtende bedoelingen van vroeger, en mét modern comfort. Hilco Broekman van de stichting Maatschappij van Weldadigheid: “De nieuwe woningen staan op de ‘footprint’ van voorgangers die in de loop der tijd zijn afgebroken. Warmte en koelte worden heel efficiënt afgegeven via vloerverwarming. Zonnewarmte gaat via zonnecollectoren op het dak naar een zonneboiler, om water te verwarmen. Stroom voor de installaties komt van een zonnecelinstallatie, die een gasaansluiting overbodig maakt. De houtskelethuizen hebben een kierdichte ‘schil’ om de energievraag te beperken en zijn voorzien van een ventilatiesysteem dat ’s winters de inkomende lucht opwarmt door warmte die aan de uitgaande lucht onttrokken is. ’s Zomers werkt dit precies andersom.” De koloniewoningen zijn allemaal koophuizen, waarbij de grond in erfpacht wordt uitgegeven. Op dit moment wordt er een woning recreatief verhuurd aan mensen die geïnteresseerd zijn in een Koloniewoning van de Toekomst. Op deze manier kunnen ze ‘proefwonen’. 

Op een haar na autarkisch.
Een mooi voorbeeld van ‘off grid’ wonen, ofwel een woning zonder verbinding met het elektriciteits- en gasnetwerk, waternet en riolering, staat in het Twentse De Lutte. Op de plek van een afgebroken boerderij mocht architect John Velthuis uit Oldenzaal voor een particulier een luxe paviljoen bouwen, voor gebruik in de weekeinden en door gasten. Het paviljoen is perfect ingepast in het Twentse coulissenlandschap. “De hoofdstructuur is gemaakt van eiken uit de buurt. Het eikenhout zorgt voor zwaarte en plant het huis stevig in de grond. Als  tegenhanger geeft het vele glas juist luchtigheid en rondom uitzicht”, zegt Velthuis. “Het huis is volledig bedekt met zonnepanelen die tevens dienen als dakbedekking, met accu’s voor opslag van de energie. Elektrische glasverwarming en vloerverwarming brengen het huis op de juiste temperatuur en een warmtepomp met horizontale bodemcollectoren verwarmt het zwembad. Balansventilatie met warmteterugwinning zorgt voor verse lucht en koeling, per ruimte CO2 gestuurd.” Het zelfvoorzienende karakter dat door de eigenaar en de architect werd beoogd, is nagenoeg verwezenlijkt. De praktijk bleek iets weerbarstiger dan de plannen. “Om de woning op koude  winterdagen te verwarmen, wordt elektriciteit aan het net onttrokken. Teruglevering aan het elektriciteitsnet vindt in de zomer plaats. Maar nog altijd wekt deze woning meer stroom op dan zij verbruikt: 45.000 kilowatt tegenover een gebruik van 35.000”, aldus Velthuis. 

Klein wonen, rijk leven. 
Vanuit de Verenigde Staten is de ‘Tiny house movement’ overgewaaid, een rechtstreeks gevolg van de Amerikaanse huizencrisis en orkaan Katrina. Bewoners hebben duurzaamheid hoog in het vaandel. Ze vormen een gemeenschap waarin zelfvoorziening vooropstaat en ‘samen delen’ de gewoonte is. Leerlingen van opleidingscentrum Bouwmensen bouwden de eerste ‘Tiny Tukker’, met alle gemakken van een gewoon huis. Studenten Bouwkunde van Saxion Hogeschool werkten daarna aan een versie 2.0, de Tiny Tukker 2. Deze verbeterde versie werd opnieuw uitgevoerd door leerlingen van Bouwmensen Twente Hengelo. Inmiddels staat er een tijdelijk wijkje met Tiny Houses op het Brouwerijterrein in Hengelo. De grond is voor vijf jaar beschikbaar gesteld door bouw- en vastgoedbedrijf Ter Steege uit Rijssen.

Dit artikel staat ook in #Over, ons magazine over de toekomst, het heden en verleden van onze leefomgeving. U kunt ons gehele magazine hier online lezen. Wilt u graag een exemplaar ontvangen via de post? Mail dan uw gegevens naar redactie@hetoversticht.nl.

Delen

Deel dit item met iemand anders.


Wij gebruiken jouw gegevens enkel om jouw bericht te beantwoorden en niet voor andere doeleinden. Lees meer in onze privacyverklaring.