Actueel

Gevelreclame - mix van kunst en commercie

Tegenwoordig lijkt de openbare ruimte het domein van reclamemakers. Met de mix van cultuur en reclame begeven we ons in een grijs gebied tussen kunst en commercie.

Gepubliceerd27-01-2020

Vroeger brachten middenstanders winkelopschriften op muren aan om aandacht op hun inmiddels verdwenen zaak te vestigen. Op veel plekken zijn deze muurschilderingen nog te vinden. Een grote groep mensen waardeert deze opschriften om hun waardevolle bijdrage aan het historische stadsbeeld. Af en toe komt er bij een gemeente de vraag binnen of er een nieuwe muurreclame met een historisch uiterlijk mag worden aangebracht. Dit is tegenwoordig een stuk lastiger. Want als het reclame betreft voor een product dat nog wordt verkocht of een winkel die nog bestaat, dan valt het ineens onder het stringente reclamebeleid. En dat is in zekere zin maar goed ook.

Bewegend beeld
Tegenwoordig lijkt de openbare ruimte het domein van reclamemakers. Nu bijna iedereen permanent beschikt over smart phone en communicatie via beeld dé manier is om reclame te maken, zou je verwachten dat de openbare ruimte wel met wat minder toe kan. Maar het tegendeel is het geval. Nieuwe digitale technieken zorgen niet voor minder, maar juist voor meer reclame. Zo zijn ledschermen duidelijk aan een opmars bezig. Kenden we opvallende lichtreclame eerst alleen van Times Square in New York of Piccadilly Circus in Londen, onlangs introduceerde de NS abri’s met bewegende beelden op perrons, onder meer op station Zwolle. Hiervoor werd keurig een vergunning aangevraagd met de melding dat het om mededelingborden gaat, waarop ook kunst wordt getoond. Uiteindelijk blijkt het toch om reclamezuilen te gaan, waarop men ook tentoonstellingen en andere evenementen aankondigt.

Kunst of reclame
Met de mix van cultuur en reclame begeven we ons in een grijs gebied tussen kunst en commercie. De nieuwe Netflix serie The Umbrella Academy werd onlangs in Nederland gelanceerd met een guerrilla actie in zes steden, waaronder Deventer. Verschillende professionele street art artists maakten een wand vullende muurschildering. Het ging om mooie, krachtige beelden, maar toch was het onverbloemde reclame. Daar was niet in alle gevallen een vergunning voor aangevraagd.

In Deventer riep een vergunningaanvraag voor een grote muurschildering met geometrische patronen en enkele dichtregels van Etty Hillesum veel discussie op. De schildering moest een smalle en donkere steeg naar de Brink opluisteren. Omdat de steeg toevallig ook de toegang vormt naar het Etty Hillesum-museum even verderop, viel erover te twisten of het hier nu om reclame voor het museum ging of dat het een kunstuiting betrof. Nu de afbeelding recentelijk is overgeschilderd, is die discussie hier gesmoord. De bijzondere muurschildering op de blinde gevel van het stedelijk museum in Kampen is echter nog volop te bewonderen. Ook hier zijn reclame en kunst verenigd.

De Deventer brouwerij Davo huist in een prachtig industrieel pand met een vervallen blinde muur, die al van ver langs de IJssel zichtbaar is. De muur is voorzien van een krachtig kunstwerk (zie bovenaan de pagina). Hiermee speelt de brouwerij zich behoorlijk in de kijker, zonder dat er reclame wordt gemaakt. Vorig jaar is een prijsvraag uitgeschreven in opdracht van de gemeente Deventer. Graffitikunstenaars konden een ontwerp inzenden voor de louche trap van de spoorbrug naar de uiterwaarden. Het winnende ontwerp is inmiddels uitgevoerd met een sprekend en opvallend resultaat.

De aanpak om schilderingen in te zetten om blinde gevels op te luisteren of minder aangename plekken op de fleuren roept ook vragen op: lenen muren van monumentale panden zich wel voor dergelijke muurschilderingen? Wat zijn de grenzen aan het inzetten van kunst en reclame? Waar die grens ook ligt, in onderstaand voorbeeld is deze in ieder geval nog niet bereikt.

In de Celestraat in Assendorp, vlakbij het Zwolse Dominicanenklooster, kom je een opvallende muur tegen. Zittend op het elektriciteitshuisje – althans, zo lijkt het als je iets langer naar de muurschildering kijkt – focust een mysterieuze man zich geconcentreerd op het schrijfwerk op zijn schoot. Wie hij is? Het is de Zwollenaar Johannes Cele, onderwijsvernieuwer.

Dit artikel staat ook in #Over, ons magazine over de toekomst, het heden en verleden van onze leefomgeving. U kunt ons gehele magazine hier online lezen. Wilt u graag een exemplaar ontvangen via de post? Mail dan uw gegevens naar redactie@hetoversticht.nl.

Auteur

Mascha van Damme

Mascha van Damme

architectuurhistoricus

Stuur een bericht

Contact

Stuur een bericht en
u ontvangt zo snel mogelijk een reactie.

Wij gebruiken jouw gegevens enkel om jouw bericht te beantwoorden en niet voor andere doeleinden. Lees meer in onze privacyverklaring.

Delen

Deel dit item met iemand anders.


Wij gebruiken jouw gegevens enkel om jouw bericht te beantwoorden en niet voor andere doeleinden. Lees meer in onze privacyverklaring.