Projecten

Kap van bomen maakt historie landgoed zichtbaar

Meer bezoekers genieten van landgoed Nieuw Rande

Het kappen van bossages en lanen is een forse ingreep, maar op het landgoed Nieuw Rande had dit een positief effect. Recreanten dachten dat het landgoed één groot bos was. Door de ingrepen ziet iedereen nu weer de bijzondere parkaanleg die destijds rond het huis is ontworpen.

LocatieLandgoed
OpdrachtgeverSamenwerkingspartner
ExpertiseAdvies

Aanpak van wildgroei 
De parkaanleg van het landgoed aan de noordzijde van Deventer was verwilderd door achterstallig onderhoud. Oevers waren dichtgegroeid, waterpartijen nauwelijks te onderscheiden en zichtlijnen verdwenen. Eigenaar Stichting IJssellandschap wil het landgoed aantrekkelijk maken voor bewoners van de stad en voor recreanten zodat zij prettig kunnen vertoeven in een mooi park, met een op de historie gebaseerde aanleg. Het Oversticht heeft samen met de stichting het herstel- en beheerplan ontworpen.

Vanuit historisch perspectief
Het plan geeft concreet aan waar welke maatregelen nodig zijn om het gewenste resultaat te bereiken. Historisch gezien is het park verdeeld in verschillende gebieden met een eigen sfeer en ontwerpgedachte. Voor elk gebied zijn maatregelen benoemd en verbeeld. Met het advies in de hand kon de stichting direct aan de slag. Veel acties zijn inmiddels al uitgevoerd.

Met oor en oog voor de plek
Onze aanpak voor het herstelplan was voor de stichting aansprekend en vernieuwend: centraal staat ‘een goed gesprek’ met de mensen die wonen en werken op het landgoed, nu maar ook vroeger. Parallel aan dat gesprek is de historie van de aanleg van park en huis onderzocht. Met de gevonden informatie werd de ontwerpfase ingezet. In ontwerpsessies met alle betrokkenen is verkend hoe je fragmenten uit verschillende periodes beter zichtbaar en beleefbaar kunt maken. Een goede samenwerking en de combinatie van analyse en ontwerpproces gaven draagvlak en begrip voor moeilijke, maar noodzakelijke ingrepen. Niet alleen bij bewoners en recreanten, maar ook bij de eigenaar.

Er komen meer bezoekers waardoor het landgoed weer tot leven komt. Het nodigt uit tot wandelen en recreëren. Huis Nieuw Rande is vrijwel dagelijks geopend en biedt een prachtig uitzicht op het weiland, de monumentale bomen en een grote waterpartij.

“Het Oversticht heeft ons geholpen om op basis van een historische analyse ideeën uit te werken in een duidelijk landschapsontwerp. Wij zijn er trots op dat de bossen weer duidelijk het karakter van een landgoedpark dragen.”
Gerben Visser, landschapsbeheerder Stichting IJssellandschap

Landgoed Nieuw Rande ligt aan de dijk langs de IJssel tussen Deventer en Olst. Het gelijknamige huis vormt het centrum van een uitgestrekte parkaanleg met een binnenpark ligt rondom het huis en op het eiland en een buitenpark dat grotendeels bestaat uit bos en agrarische gronden met boerderijen. 

Op onderzoek uit 
Nieuw Rande en verschillende andere landgoederen en landerijen in de omgeving van Deventer zijn in beheer bij de Stichting IJssellandschap. De stichting wilde duidelijker in beeld hebben wat de (verborgen) cultuurhistorische kwaliteiten van Nieuw Rande zijn en wat er nodig is om deze kwaliteiten beter zichtbaar te maken en te houden. In opdracht van de stichting onderzocht Het Oversticht in 2012 de volgende vragen: hoe zag het landgoed er in verschillende tijdsperioden uit (historisch onderzoek), welke tijdsperioden wil je zichtbaar maken (ontwerp) en hoe houd je dit in stand (beheerplan)

Erfgoed en landschap
Het advies aan de Stichting IJssellandschap geeft een mooi kijkje in het interdisciplinaire werken tussen erfgoed en landschap bij Het Oversticht. Om te voorkomen dat bij het beheer het totale aanzicht van het landgoed ‘vlees noch vis’ zou worden, zijn de historische elementen onderscheiden, goed in kaart gebracht en waar mogelijk betrokken bij een nieuwe overkoepelende visie voor het landgoed.

Luisteren naar het verhaal
Nadrukkelijk vormden ook verhalen een bron in het historische onderzoek. Het landgoed heeft in de loop der tijd verschillende gedaanteverwisselingen ondergaan, van een open landschap met agrarische gronden en kleine bospercelen, via een gestileerd en geïdealiseerd parkbos naar een ‘natuurlijk’ recreatiebos. Uit interviews met omwonenden en direct betrokkenen met historische kennis bleek onder meer dat de laatste particuliere bewoners, baron Stratenus en zijn zoon, verwoede jagers waren. Zij lieten, waarschijnlijk op vruchtbare landbouwgronden, een jachtbos aanleggen. Het ‘donkere’ bos dat onderdeel uitmaakt van Nieuw Rande is dus niet alleen ontstaan door verval en verwildering. 

Van schetsboek naar schop in de grond
De historische analyse diende als onderlegger voor het landschapsontwikkeling en -beheerplan. Tijdens een gezamenlijke veld- en schetsdag is samen met de beheerders, ontwerpers en erfgoeddeskundigen bekeken hoe je fragmenten uit verschillende tijdsperiodes in de geschiedenis beter zichtbaar en beleefbaar kunt maken en welke keuzes je daarin kunt maken. De kracht van Het Oversticht lag in het verbinden van de specifieke historie aan de toekomstige inrichting. Daarnaast is een vertaalslag gemaakt naar hele praktische aanbevelingen, zoals het kappen van boomgroepen, uitdunnen van (oever)beplanting om zichtlijnen te herstellen. Vervolgens is dit ook uitgevoerd waardoor nu al de positieve effecten zichtbaar zijn die de beleving van de aanleg ten goede komen. Door praktisch in het veld te kijken, alle partijen bij de plannen te betrekken, krijgen  zowel de beheerders als de bezoekers van Nieuw Rande begrip voor de soms grote ingrepen. Een laan kappen is immers niet zomaar iets!

Meer weten over deze aanpak

Ingrid Nij Bijvank-van Herel

Ingrid Nij Bijvank-van Herel

landschapsarchitect

Stuur een bericht

Betrokken adviseur

Mascha van Damme

Mascha van Damme

architectuurhistoricus

Contact

Stuur een bericht en
u ontvangt zo snel mogelijk een reactie.

Meer over: Landgoedadvies

Landgoederen leveren een belangrijke bijdrage aan de kwaliteit van het landschap in onze regio. Landgoedeigenaren en beheerders willen deze kwaliteit koesteren en versterken. Het Oversticht helpt daarbij.

> Lees meer

Meer over: Landschapsadvies

Landschap is in beweging. Het Oversticht ontwerpt samen met u een plek die ‘er toe doet’. Historie en toekomst krijgen in samenspel een nieuwe dimensie.

> Lees meer
Altijd op de hoogte?

Actuele projecten, ontwikkelingen, achtergronden en bijeenkomsten: mis het niet en meld u aan!

Delen

Deel dit item met iemand anders.