Projecten

Gastvrij station, gastvrije stad

Sociale kwaliteit in de Spoorzone Zwolle

In Zwolle is en wordt de komende jaren veel gebouwd en verbouwd in het gebied rond het spoor. Om de sociale kwaliteit in de Spoorzone te borgen is in 2014-15 het project “Gastvrij station, gastvrije stad” uitgevoerd.

LocatieStraat / Wijk / Stad
OpdrachtgeverGemeente
ThemaMens en ruimte (+1)
ExpertiseBeleidsontwikkeling (+1)

Onder onze regie werkten we intensief samen aan het thema sociale kwaliteit, met de gemeente Zwolle, met bureau De Beuk en bureau Schröder en vooral met allerlei mensen uit de stad. We zetten ons actief in voor een aantal activiteiten waarbij we steeds het thema sociale kwaliteit handen en voeten gaven. Onze ervaringen en aanbevelingen legden we vast in een werkschrift over sociale kwaliteit.

Team sociale kwaliteit
Speciaal voor de Spoorzone heeft Het Oversticht een team sociale kwaliteit in het leven geroepen. Dit team begeleidde een aantal projecten met verschillende belanghebbenden. Zo werd een aantal werkgroepen van bewoners en ondernemers gevormd rond thema’s als de ontwikkeling van de busbrug en de inrichting van de openbare ruimte aan de zuidzijde van het station. Het Oversticht leverde ook inspiratie voor stadsbrede bijeenkomsten over de ontwikkeling van de spoorzone. Zo organiseerden wij een prijsvraag voor en door jongeren over het thema tijdelijkheid in de openbare ruimte. We vroegen hen niet alleen om ideeën, maar stimuleerden hen deze ook te realiseren.

In praktijk gebracht
Het is mooi om te zien dat een aantal van deze aanbevelingen nu in de praktijk werken. Tastbaar resultaat van de jongerenprijsvraag zijn de groenpaviljoens op het Lübeckplein en in het Broerenkwartier in de binnenstad. Maar ook het spoorzonecafé. Regelmatig ontmoeten mensen elkaar daar over actuele vragen en ontwikkelingen in de spoorzone. Wilt u ook uw ruimtelijke opgaven meer integraal benaderen en de verbinding met sociale kwaliteit versterken of vormgeven aan echte bewonersparticipatie? Wij zijn u daar graag behulpzaam bij.



Het project is gefinancierd door de provincie Overijssel in het kader van sociale kwaliteit en is samen uitgevoerd met de gemeente Zwolle, adviesbureaus Schröder en De Beuk.

"In een complexe opgave met grote belangen en stevige spelers mag het belang van de stad en de gebruiker niet ondersneeuwen. Aandacht voor sociale kwaliteit geeft een positieve impuls aan het realiseren ven een gastvrije stationsomgeving."
Oebele Jansma, projectmanager Spoorzone Zwolle gemeente Zwolle

In opdracht van de provincie Overijssel staat Het Oversticht aan het roer van een aantal projecten, gericht op de verbetering van de sociale kwaliteit. Voor het project Spoorzone Zwolle richten we ons op sociale kwaliteit in combinatie met ruimtelijke kwaliteit. Op vraagstukken waar verbetering van de woon- of werkomgeving of openbare ruimte ook een verbetering van de sociale kwaliteit kan betekenen. Dóór bewoners, vóór bewoners en mét bewoners, is daarbij onze werkwijze.

Multifunctioneel stadsdeel
De partijen achter Spoorzone Zwolle, provincie Overijssel, gemeente Zwolle, NS en ProRail, hebben grote ambities met het gebied. Heel essentieel is dat het gebied een verbindende functie krijgt. Een mooi nieuw, multifunctioneel stadsdeel waar het prettig is om te verblijven, elkaar te ontmoeten, te werken of recreëren. Er gaat de komende jaren heel wat gebeuren. Er zijn plekken en gebouwen die korter of langer leeg staan en nog geen eindbestemming hebben. Door een tijdelijke invulling te geven aan dit soort plekken wordt het gebied levendiger. Er komen ook functies bij en er veranderen plekken. Zo komt er een nieuwe busbrug en wijzigt het stationsplein aan de zuidkant ingrijpend. Nu kun je met ontwerpers van alles bedenken, maar wil je daarbij ook sociale kwaliteit inbrengen, dan is het van belang dit van bottom up in te voegen in het ontwerpproces. Sociale kwaliteit wordt immers niet in de eerste plaats door professionals bepaald, maar vooral door de doelgroep: de gebruikers van de stationsomgeving.

Door, voor en mét bewoners
Het team Sociale Kwaliteit Spoorzone koos ervoor gebruik te maken van de methodiek 'placemaking'. Placemaking biedt gebruikers de mogelijkheid plekken (mee) te ontwerpen. De gedachte achter dit concept is dat meedenken en mee-ontwerpen leidt tot succesvollere en beter gebruikte plekken die goed functioneren en waar mensen zich prettig voelen. Met behulp van placemaking wordt een locatie een ‘place to be’, een plek waar je graag wilt zijn. Hierdoor krijgen deze plekken opnieuw betekenis en hebben ze een positieve invloed op gezondheid, lokale economie, sociale cohesie en culturele ontwikkeling van een wijk, dorp of gebied. Het team Sociale Kwaliteit Spoorzone betrok op deze wijze omwonenden van het gebied bij de ruimtelijke processen van busbrug en stationsplein. Daarbij werd ook gezorgd voor de verankering van sociale kwaliteit in het kwaliteitsboek dat deel uitmaakt van beide ontwikkelingen.
 

Spoorzone Zwolle

Jongerenprijsvraag

Voor de invulling van tijdelijke initiatieven in de Zwolse spoorzonde konden jongeren hun ideeën via een prijsvraag kwijt. Twee pizzasessies, een oproep in de media en aandacht tijdens een publieksbijeenkomst zorgden voor vijftien prachtige inzendingen. Zes ervan voldeden aan de criteria die door de jury waren opgesteld. Ze zijn origineel voor Zwolle, haalbaar, de inzenders zijn tevens eigenaar van het initiatief en de initiatieven zullen de dynamiek binnen de Spoorzone vergroten. De zes genomineerden pitchten in januari voor een jury, bestaand uit vertegenwoordigers van NS, Cibap/de Zwolse Acht (grote onderwijsinstellingen), de gemeente Zwolle, werkgroep sociale kwaliteit Spoorzone, jongeren en Het Oversticht.

Tal van ideeën
Een verplaatsbare skatebaan, een multifunctionele voetbalkooi en mobiele groenpaviljoens die uitnodigen tot ontmoeting. Dat zijn de drie origineelste ideeën voor tijdelijke activiteit in de Spoorzone Zwolle die ook iets toevoegen voor de omgeving volgens de jury. De bedenkers kregen een geldbedrag om het idee verder te brengen en daadwerkelijk uit te voeren. Het winnende idee van Max Melching uit Hengelo werd beloond met 5000 euro. Hij wil een verplaatsbare skatebaan maken die bestaat uit prefab elementen, waarmee variabele opstellingen gemaakt kunnen worden. De baan kan zowel geschikt gemaakt worden voor street- als voor bowlskaters en kan ook ruimte bieden aan groen en water of als zitelement gebruikt worden. Daarnaast vielen nog twee plannen in de prijzen. Bouwkunde-studenten Myrthe Hidding, Lars Melenhorst en Martijn Aalbers kwamen met het  idee van een multifunctionele sportkooi. Die is in de zomer te gebruiken voor voetbal en basketbal en in de winter geschikt om te schaatsen of voor ijshockey. Zoiets is er nog niet in Zwolle. Zij kregen een bedrag van 2500 euro om hun idee verder vorm te geven.

Toegevoegde waarde voor de omgeving
Een zelfde bedrag was er voor beeldend kunstenaar Merijn Vrij, die samen met ontwikkelaar Jos van Leussen voorstelt tijdelijke groenpaviljoens te plaatsen in de openbare ruimte, bijvoorbeeld op het Lubeckplein of het stationsplein. De paviljoens nodigen uit tot spontane ontmoetingen en korte evenementen. Dit idee is vorig jaar al met succes uitgevoerd op het stationsplein in Groningen. 
Wethouder Ed Anker - “Het mooie van deze prijsvraag is dat de ideeën een sociaal element toevoegen aan dit ruimtelijke project” -, reikte de prijzen uit samen met Coby Zandbergen (voorzitter college van bestuur van vakschool CIBAP). Zij was van mening dat het best een ingewikkelde opdracht was: “De jury heeft bij de beoordeling van de inzendingen gekeken naar originaliteit voor Zwolle, de haalbaarheid van het plan, het eigenaarschap en de toegevoegde waarde voor de omgeving.”

Meer weten over deze aanpak

Bart Buijs

Bart Buijs

directeur

Stuur een bericht

Betrokken adviseurs

Marieke van Zanten

Marieke van Zanten

architectuurhistoricus

Contact

Stuur een bericht en
u ontvangt zo snel mogelijk een reactie.

Meer over: Omgevingsvisie en omgevingsplan

In 2021 treedt de Omgevingswet in werking. De invoering hiervan heeft grote gevolgen. Er komen nieuwe instrumenten zoals de omgevingsvisie en het omgevingsplan. Wij investeren in nieuwe instrumenten en procedures.

> Lees meer

Meer over: Stedenbouwkundig advies

Stedenbouw is meer dan ontwerpen alleen. Het Oversticht biedt multidisciplinaire ondersteuning bij visievorming, planvorming, -begeleiding, -toetsing onderbouwing en motivering. Met een onafhankelijke blik helpen wij onze opdrachtgevers een stap verder in complexe opgaven.

> Lees meer
Altijd op de hoogte?

Actuele projecten, ontwikkelingen, achtergronden en bijeenkomsten: mis het niet en meld u aan!

Delen

Deel dit item met iemand anders.