Thema's

Weer waardering voor de wederopbouw

De periode van de wederopbouw was een tijd waarin het alleen maar beter kon worden. De donkere jaren van de Tweede Wereldoorlog lagen achter ons. Vanuit een sterk geloof in vooruitgang en optimisme over de toekomst werd ons land weer (weder)opgebouwd. Veel van de wijken die met veel enthousiasme en idealisme zijn ontworpen, staan tegenwoordig in een wat minder gunstig daglicht. Alhoewel? Ook dit beeld kantelt. En terecht!

De jaren zo tussen 1945 tot 1965, waarin de oorlogsschade hersteld werd, wijken werden herbouwd en nieuwe wijken ontstonden, waren ook de jaren waarin gebouwd werd aan ‘een nieuwe samenleving’. Stedenbouw en architectuur werden gebruikt om een betere mens en daarmee een betere maatschappij te creëren. Het ontwerpen van een nieuwe woonwijk werd door veel stedenbouwkundigen en architecten gezien als een van de mooiste opdrachten. Steeds meer werd er efficiënt gebouwd via systeembouw met moderne materialen (beton) en met eenvoudige recht-toe- recht-aan vormen. De wijk waarin je woonde was de plek waar je school stond, de sporthal, de kerk, het winkelcentrum; een omgeving waarin voor alle bevolkingsgroepen lichte, ruime en betaalbare woningen waren. Een wijk met brede straten, ruime pleinen en veel groen.

Imago

Klinkt goed. Wat ging er dan mis? Wonen, werken, winkelen en recreëren allemaal binnen je wijk? Het is niet meer van deze tijd en ook niet van de vier decennia voor ons. Mensen zijn minder fysiek gebonden aan de plek waar ze wonen. Mensen gingen meer verdienen en vlogen uit naar duurdere huurwoningen elders en koopwoningen in andere wijken. De wederopbouwwijken verpauperden. Ze kregen een negatief imago. Daarbij ging het niet alleen om sociale problematiek in de wijken, maar ook was er weinig warmte voor de bouwstijl. ‘Eentonig’, ‘saai’ en ‘kil’, waren de begrippen waarmee de bouwwerken van de wederopbouw werden benoemd. Ook de bouwkunst uit die tijd, die een stimulans had gehad door de ‘1 procent regeling’ waarbij 1 procent van de bouwsom gereserveerd diende te worden voor een kunstwerk, leed onder een negatief imago. Met de sloop van een aantal bouwwerken uit de wederopbouw, verdwenen ook bouwkunstwerken. Slechts weinigen ging dit aan het hart.

Pleitbezorger

En toch, en toch en toch, gingen er aan het begin van deze eeuw steeds meer stemmen op die pleitten voor een nieuwe kijk op de gebouwen, kunst en wijkopzet uit de periode van de wederopbouw. Misschien was één van de grootste pleitbezorgers wel Het Oversticht, die in 2007 voor de provincie Overijssel een groot programma opzette onder de naam NoBO – Naoorlogs Bouwen in Overijssel. Veel woningbouwverenigingen, gemeenten en overheden krabden zich nog eens achter de oren. Gaat met sloop van deze wijken niet heel veel waardevols verloren? Moeten we misschien met onze inwoners opnieuw met frisse blik gaan kijken om het goeds te behouden en te versterken. Kunnen we de woningen aanpassen aan onze hedendaagse wensen voor comfort en duurzaamheid? De Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed maakte een top 100 van wederopbouwmonumenten. Gemeenten vroegen Het Oversticht om een inventarisatie en besloten sommige wederopbouwgebouwen te beschermen. Bewoners werden meegenomen door de wijk en keken hiernaar met andere ogen. Er waaide een andere wind. De periode van de wederopbouw krijgt wederom waardering!

Onze adviseurs

Mascha van Damme

Mascha van Damme

architectuurhistoricus

Stuur een bericht
Maartje van Hellemondt

Maartje van Hellemondt

architectuurhistoricus

Stuur een bericht
Gesien van Altena

Gesien van Altena

architectuurhistoricus

Stuur een bericht

Contact

Stuur een bericht en
u ontvangt zo snel mogelijk een reactie.

Meer over: Ontwerpend onderzoek

Dit is een creatieve methode die het mogelijk maakt om verschillende ideeën te onderzoeken en uit te werken. Deze methode zet Het Oversticht in om ruimtelijke scenario’s voor een plek of gebied te verkennen.

> Lees meer

Meer over: Monumentenadvies

Het Oversticht is sinds de Monumentenwet uit 1988 op alle mogelijke fronten bezig met monumenten. Wij hebben erfgoedadviseurs in huis die vanuit een gedeelde visie werken. Elk van hen heeft een eigen specialisme.

> Lees meer

Meer over: Erfgoedbeleid

Voor een zorgvuldige omgang met erfgoed kennen gemeenten diverse instrumenten, waaronder een erfgoednota en een erfgoedverordening. In de praktijk blijkt het soms lastig het juiste instrument voor het juiste probleem in te zetten.

> Lees meer

Meer over: Cultuurhistorisch onderzoek

Een bevlogen team van erfgoedprofessionals werkt aan een van de pijlers van Het Oversticht - cultuurhistorisch onderzoek. Kennis van onze leefomgeving is de onderlegger voor veranderingen.

> Lees meer

Delen

Deel dit item met iemand anders.